GEOGRAFIJA ŽENSKE POVIJESTI – Ana Narandžić

Geografija ženske povijesti Ane Narandžić / Nar Ane zbirka je poezije koja žensko iskustvo pretvara u mapu: telo postaje reljef, sećanje podzemna reka, porodična linija nevidljiva granica, a svaka pesma jedno mesto na kojem se ukrštaju lična povest, nasleđena ćutanja i savremeni nemir.

Već naslovna pesma otvara koordinatni sistem knjige: „iz geografije” lirski glas uči o „reljefu ženskog tijela”, o bolu koji pripada jednoj ženi, ali se širi kroz mnoge druge. Zbirka potom prolazi kroz rođenje, majčinstvo, odrastanje, sinove, telo, matericu, starost, oca, majku, samoću, ljubav prema sebi, ratne strahove, društvenu nepravdu, potrošački svet i svakodnevne poslove koji često nose veću težinu od javno priznatih istorija.

Ana Narandžić piše jezikom koji ume da bude nežan, oštar, ironičan, telesan, slikovit i nepristajan. Njene pesme ne ulepšavaju žensko iskustvo. One ga rastvaraju, premeravaju, spuštaju u zemlju, podižu iz vode, povezuju sa korenjem, mlekom, krvlju, solju, stidom, smehom, kuhinjom, grobljem, morem, starim porodičnim imenima i onim tihim mestima na kojima se žena najčešće sama sastavlja.

Posebna snaga ove zbirke nalazi se u načinu na koji se intimno širi u kolektivno. Pesme o majci, ocu, sinovima, porodu, starenju i samoći nikada ne ostaju zatvorene u privatnoj sobi. One otvaraju pitanje ženskog nasleđa: šta majke predaju kćerima, šta se ćuti da bi porodica opstala, šta telo pamti kad reči zakažu, šta znači odrasti kao žena u svetu koji te stalno opisuje spolja.

Zbirka nosi i snažan društveni nerv. U pesmama poput „Butik dizajnerske odjeće”, „Oglas”, „Maketa utočišta” i „Ku ku” prepoznaje se svet klasnih razlika, ratne nelagode, potrošačke slepoće i urbanog zamora. Autorka te teme uvodi kroz prizor, predmet, telo, hod, šav, odeću, stan, autobus, podrum, izlog. Zbog toga društvena kritika ovde ima težinu proživljenog, a ne deklarativnog stava.

Geografija ženske povijesti čita se kao poetska kartografija intime: knjiga u kojoj se žensko telo, porodično pamćenje i istorija susreću bez ukrasa i bez traženja dozvole. To je poezija zrelog glasa, pesnički rad sa naslagama života, knjiga koja ume da zaboli upravo tamo gde se svakodnevica navikla da ćuti.