Redakcija Nove Nove Poetike u rubrici „Dogodilo se na današnji dan” podseća na važne datume iz istorije književnosti. Na današnji dan, 24. jula 1802. godine, u Viler-Kotreu rođen je Aleksandar Dima Otac, pisac koji je istoriju pretvarao u pokret, a čitanje u nestrpljenje. Njegovi junaci već gotovo dva veka jašu, spletkare, beže iz tamnica, menjaju identitete i vraćaju se po pravdu. Tri musketara i Grof Monte Kristo odavno pripadaju zajedničkoj mašti sveta. Danas se navršavaju 224 godine od Diminog rođenja.
Otac kao prvi junak
Sve Dimine avanture počinju pričom o njegovom ocu. Tomas-Aleksandr Dima, sin francuskog plemića i porobljene crnkinje sa Sen Domenga, postao je jedan od najistaknutijih generala Francuske revolucije. Njegova slava, sukob sa Napoleonom, dvogodišnje zatočeništvo u Italiji i prerana smrt ostavili su duboku ranu u životu četvorogodišnjeg Aleksandra. Otac je bio prvi veliki junak koga je budući pisac upoznao.
Mladi Dima odlazi u Pariz gotovo bez imetka, stupa u službu vojvode od Orleana i osvaja književnu scenu preko pozorišta. Drama Anri III i njegov dvor donosi mu prvi veliki uspeh i uvodi ga među vodeće predstavnike francuskog romantizma, uz Viktora Igoa.
Pisac novinskog doba
Kada je roman u nastavcima zavladao 19. vekom, Dima je njegovu brzinu pretvorio u umetnost. Bio je potreban ritam, britak dijalog, iznenadni preokret i završetak zbog kojeg će čitalac požuriti da kupi naredni broj novina. Francuski list Le Monde s razlogom ga predstavlja kao pisca kod kojeg je akcija dolazila pre rasprave i teorije.
U nekoliko stvaralački najplodnijih godina nastala su dela koja su obeležila svetsku književnost: Tri musketara, Grof Monte Kristo, Kraljica Margo, Dvadeset godina kasnije, Dama de Monsoro, Vikont de Braželon i Crna lala.
Uz Dimino ime neizostavno se pominje saradnja sa Ogistom Makeom. Tvrdnja da Dima nije pisao vlastite romane suviše je gruba i istorijski netačna. Make je istraživao građu, pronalazio dokumente i pripremao prve verzije zapleta, dok je Dima unosio dijaloge, humor, karaktere, dramatičnost i onaj nezaustavljivi pripovedački zamah po kojem su njegovi romani prepoznatljivi.
Od dokumenta do mita
Najpoznatiju priču o osveti Dima je razvio iz arhivske građe. U zbirci zapisa Žaka Pešea pronašao je sudbinu Fransoa Pikoa, nepravedno zatvorenog čoveka koji se po izlasku iz tamnice sveti svojim neprijateljima. Nacionalna biblioteka Francuske čuva izdanje Grofa Monte Krista iz 1846. godine sa dodatkom naslovljenim Fransoa Piko, savremena istorija.
U Dantesovoj sudbini mogu se prepoznati i odjeci porodične traume. Književna istoričarka Izabel Safa smatra da zatočeništvo Diminog oca verovatno odzvanja u romanu, ali da se ne može proglasiti neposrednim predloškom. Ime Monte Kristo potiče od stenovitog ostrva Montecristo, koje je Dima video tokom putovanja iz Italije prema Elbi i zauvek zapamtio.
Život veći od romana
Dima je živeo podjednako burno kao njegovi junaci. Podigao je zamak Monte Kristo, putovao širom Evrope, osnivao novine i pozorišta, pridružio se Garibaldiju u borbi za ujedinjenje Italije i više puta doživeo finansijski slom. Novac je sticao brzo i trošio još brže, kao da se svakodnevica mora odvijati u istom ritmu kao roman u nastavcima.
Povratak u bioskop
Dimina pripovedačka energija traje i u 21. veku. Raskošna francuska ekranizacija Grofa Monte Krista iz 2024. godine, u režiji Aleksandra de La Patelijera i Matjea Delaporta, sa Pjerom Nineom u ulozi Edmona Dantesa, vratila je epsku priču o izdaji, preobražaju i osveti na velika platna. Film je u srpske bioskope stigao u distribuciji kuće Blitz Film Srbija.
Posmrtni ostaci Aleksandra Dime preneti su 2002. godine u pariski Panteon. Predsednik Žak Širak istakao je tom prilikom da Francuska odavanjem počasti velikom piscu ispravlja i nepravdu povezanu sa rasizmom koji je Dima trpeo zbog svog porekla. Njegovi junaci odavno su prerasli granice književnih likova. Postali su mitovi, a mač koji je Dima dodao istoriji još nije prestao da svetluca.
Nema proizvoda u korpi.